ડેરી ફાર્મિંગમાં પશુ આહારનો ખર્ચ અને પડકારો
ડેરી ફાર્મમાં કુલ ખર્ચના 65% થી 72% ખર્ચ માત્ર લીલા ચારા અને પશુ આહાર (ખાણ-દાણ) માં થાય છે. ઉનાળામાં લીલા ચારાની અછતને કારણે દૂધ ઉત્પાદન 25-30% ઘટી જાય છે અને FAT/SNF પણ ઘટી જાય છે.
સાયલેજ (Silage - લીલા ચારાનું અથાણું) અને TMR (ટોટલ મિક્સ્ડ રેશન) એ ડેરી ખર્ચ 25% થી 35% ઘટાડવાનો સૌથી શ્રેષ્ઠ વૈજ્ઞાનિક ઉપાય છે.
સાયલેજ એટલે શું? (Nutritional Science)
સાયલેજ એ લીલી મકાઈ, જુવાર અથવા બાજરી જેવા ઉચ્ચ પ્રોટીનવાળા ચારાને હવાચુસ્ત (ઓક્સિજન વગર) ખાડા કે બેગમાં ફર્મેન્ટેશન (આથો લાવીને) સાચવવાની પદ્ધતિ છે.
| પોષક તત્ત્વો | તાજી લીલી મકાઈ | મકાઈ સાયલેજ (Silage) | સૂકું કડબ / ભૂસું |
|---|---|---|---|
| ડ્રાય મેટર (DM %) | 22% – 25% | 30% – 35% | 88% – 90% |
| ક્રૂડ પ્રોટીન (CP %) | 7.5% – 8.5% | 8.5% – 9.5% | 2.5% – 3.2% |
| પાચનક્ષમતા (TDN %) | 60% – 64% | 65% – 70% | 38% – 42% |
| સંગ્રહ ક્ષમતા (Shelf Life) | 1 – 2 દિવસ | 12 – 18 મહિના | 12 મહિના |
સાયલેજ બનાવવાની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ પદ્ધતિ
- દૂધિયા દાણાની અવસ્થાએ કાપણી (Milk-line Stage): જ્યારે મકાઈના ડોડામાં અડધો દાણો દૂધિયો અને અડધો પીળો-સખત હોય ત્યારે પાક કાપો (65%–68% ભેજ).
- નાના ટુકડા કરવા (15mm થી 20mm કટીંગ): ચાફ કટર મશીનથી મકાઈના છોડ, પાંદડા અને ડોડાનું ઝીણું કટીંગ કરો.
- સાયલેજ ઇનોક્યુલન્ટ અથવા ગોળ-મીઠાનું દ્રાવણ: 1 ટન ચારામાં 1 કિલો ગોળ + 500 ગ્રામ મીઠું પાણીમાં ઓગાળીને છાંટો.
- હવાચુસ્ત દબાણ (Airtight Compaction): સાયલેજ ખાડામાં કે પ્લાસ્ટિક બેગમાં ટ્રેક્ટરના વ્હીલ કે પગથી દબાવીને હવા કાઢી નાખો.
- પ્લાસ્ટિક શીટથી પેક કરવું: 200 માઇક્રોન UV શીટથી હવા ન જાય તે રીતે સીલ કરી ઉપર રેતીની થેલીઓ મૂકો.
- 45 દિવસમાં તૈયાર: 45 દિવસ પછી ખાડો ખોલતા જ મીઠી સુગંધવાળું પૌષ્ટિક સાયલેજ તૈયાર મળશે.
15+ લિટર દૂધ માટે TMR (સંતુલિત રાશન)
``
- મકાઈ સાયલેજ: 18 - 22 કિલો
- સૂકો કડબ / ભૂસું: 3 - 4 કિલો
- સંતુલિત દાણ / ખાણ: 3 - 4 કિલો
- કપાસિયા / સરસવ ખોળ: 1 - 1.5 કિલો
- મિનરલ મિક્સચર + મીઠું: 80 - 100 ગ્રામ
``
ડેરી ખર્ચ અને રોજેરોજના હિસાબ માટે DudhHisaab ઍપ ડાઉનલોડ કરો.