गाय / म्हैस लॅक्टेशन नफा कॅल्क्युलेटर

लॅक्टेशन चक्र म्हणजे गाय किंवा म्हैस व्यायल्यापासून (वासरू दिल्यापासून) ते दूध देणे बंद होईपर्यंतचा काळ — त्यानंतर पुढील व्यायण्यापूर्वी "कोरडा काळ" येतो. एका सामान्य चक्रात 305 दिवस दुधाळ काळ आणि 60-80 दिवस कोरडा काळ असतो — म्हणजे वर्षाला एक वासरू आणि एक लॅक्टेशन.

क्रॉसब्रीड HF/Jersey गाय 3,000-4,500 लिटर प्रत्येक चक्रात देते (कमाल 18-25 L/day, सरासरी 10-15 L/day). मुर्रा म्हैस 1,800-2,500 लिटर (कमाल 12-18 L/day, सरासरी 6-10 L/day). देसी जाती (Gir, Sahiwal, Red Sindhi) 1,500-2,500 लिटर देतात पण A2 दुधासाठी अधिक भाव मिळतो.

दुधाळ क्रॉसब्रीड गायीसाठी: ₹250-320 प्रत्येक दिवस (4-6 kg कोरडा, 10-15 kg हिरवा, 3-5 kg कॉन्सन्ट्रेट). मुर्रा म्हशीसाठी: ₹300-380 प्रत्येक दिवस (जास्त कॉन्सन्ट्रेट हवे). चारा हा सर्वात मोठा खर्च — एकूण चालू खर्चाच्या 55-70%.

60-90 दिवसांच्या कोरड्या काळात पशू चारा खातो, पशुवैद्यकीय काळजी हवी असते, आणि गोठ्यात जागा अडवतो — पण दूध शून्य असते. कोणत्याही प्रामाणिक नफा गणनेत हा खर्च अवश्य जोडावा, कारण दुधाळ काळातील प्रत्येक लिटरच्या मार्जिनला कोरड्या काळाचा खर्चही उचलावा लागतो. हे दुर्लक्षित केल्यानेच नवे डेअरी शेतकरी नफा जास्त अंदाजतात.

परिणामाच्या क्रमाने चार उपाय: (1) चाऱ्याची गुणवत्ता आणि रेशन संतुलन सुधारा — योग्य कॉन्सन्ट्रेटने तीच गाय त्याच खर्चात 2-3 L अधिक देऊ शकते, (2) दैनंदिन उत्पादन मोजून अपव्यय थांबवा, (3) मध्यस्थ सोडून ग्राहकांना थेट विका (₹5-10/L अधिक), (4) सतत कमी उत्पादन देणाऱ्या पशूंना काढा. DudhHisaab या चारही गोष्टींसाठी प्रत्येक पशूचे उत्पादन ट्रॅक करते.

अद्याप नाही — सध्याची आवृत्ती केवळ दुधाच्या नफ्यावर लक्ष केंद्रित करते. लक्षात ठेवा की प्रत्येक लॅक्टेशनमध्ये एक वासरूही जन्मते (क्रॉसब्रीड कालवड ₹5,000-25,000 किमतीची). वासराची किंमत अतिरिक्त उत्पन्नात जोडल्यास वार्षिक नफा सुमारे 10-15% वाढतो.