डेअरी व्यवसायातील खाद्याचा खर्च आणि समस्या
डेअरी फार्ममध्ये एकूण खर्चाच्या 65% ते 72% खर्च केवळ हिरवा चारा आणि पशुखाद्यावर होतो. उन्हाळ्यात हिरव्या चाऱ्याची टंचाई निर्माण झाल्यामुळे दूध उत्पादन 20-30% कमी होते आणि फॅट/SNF देखील घसरते.
मुरघास (Silage - हिरव्या चाऱ्याचे लोणचे) आणि TMR (टोटल मिक्स्ड रेशन) हा खाद्याचा खर्च 25% ते 35% कमी करण्याचा सर्वात प्रभावी वैज्ञानिक उपाय आहे.
मुरघास म्हणजे काय? (Nutritional Value)
मुरघास म्हणजे हिरवी मका, ज्वारी किंवा बाजरी यांसारख्या उच्च पौष्टिक चाऱ्याची हवाबंद खड्ड्यात किंवा बॅगमध्ये आंबवून (Lactic Acid Fermentation) केलेली साठवणूक होय.
| पोषक घटक | ताजी हिरवी मका | मका मुरघास (Silage) | सुका भुसा / कडबा |
|---|---|---|---|
| ड्राय मॅटर (DM %) | 22% – 25% | 30% – 35% | 88% – 90% |
| क्रूड प्रोटीन (CP %) | 7.5% – 8.5% | 8.5% – 9.5% | 2.5% – 3.2% |
| पचनक्षमता (TDN %) | 60% – 64% | 65% – 70% | 38% – 42% |
| साठवणूक कालावधी | 1 – 2 दिवस | 12 – 18 महिने | 12 महिने |
मुरघास बनवण्याची टप्प्याटप्प्याने पद्धत
- दुधी दाण्याच्या अवस्थेत कापणी: मक्याच्या कणसातील दाणा 50% दुधी आणि 50% पिवळा-घट्ट असताना पिकाची कापणी करावी (65%–68% ओलावा).
- कुट्टी करणे (15mm ते 20mm कटींग): कडबा कुट्टी मशिनने मक्याचे खोड, पाने आणि कणीस बारीक तुकड्यांमध्ये कापावे.
- गुळ-मिठाचे पाणी किंवा जिवाणू संवर्धन: प्रति टन चाऱ्यासाठी 1 किलो गुळ + 500 ग्रॅम मीठ पाण्यात विरघळवून फवारावे.
- हवाबंद दाबणे (Airtight Compaction): सायलेज खड्ड्यात किंवा बॅगमध्ये ट्रॅक्टरने अथवा पायाने दाबून हवा पूर्णपणे बाहेर काढावी.
- प्लास्टिक शीटचे आच्छादन: 200 मायक्रॉन UV प्लास्टिक शीट लावून मातीने किंवा वाळूच्या पोत्यांनी खड्डा हवाबंद करावा.
- 45 दिवसांत तयार: 45 दिवसांनंतर आंबट-गोड सुवासाचा पोषक मुरघास जनावरांना खाऊ घालण्यासाठी तयार होतो.
15+ लिटर दुधासाठी संतुलित TMR आहार
``
- मका मुरघास: 18 - 22 किलो
- सुका चारा / कडबा: 3 - 4 किलो
- संतुलित पशुखाद्य / गोळी पेंड: 3 - 4 किलो
- सरकी / मोहरी पेंड: 1 - 1.5 किलो
- मिनरल मिक्स्चर + मीठ: 80 - 100 ग्रॅम
``
डेअरीचा खर्च आणि दुधाचा दैनंदिन हिशोब ठेवण्यासाठी DudhHisaab ॲप वापरा.